Lên Bình Liêu về, túi quà của nhiều người chỉ có một món: miến dong. Nhưng vùng biên này còn nhiều thứ đáng mang về hơn thế: chai dầu sở ép từ hạt của rừng sở mùa đông, lọ mật ong rừng của những tổ ong đặt giữa rừng hồi, rừng quế, túi hồi khô thơm nồng, giỏ mận chín cuối xuân hay một tấm vải thêu tay của phụ nữ Dao. Bài cẩm nang này gom lại những món quà đặc trưng của Bình Liêu, kể ngắn câu chuyện của từng món, và chỉ chỗ mua, mùa mua để bạn chọn cho đúng.
Ảnh đầu bài: Giàn phơi miến dong trải dài trong thung lũng Húc Động, tháng 12/2022 (Ảnh: Cường Pin, Facebook)
Miến dong Bình Liêu: món quà số một
Miến dong làm từ bột củ dong riềng trồng trên các đồi nương Bình Liêu. Cuối năm, khi củ dong được dỡ về và trời hanh khô, có nắng, các thung lũng ở Húc Động, Lục Hồn trắng những giàn phơi miến. Sợi miến dong Bình Liêu có màu xanh xám tự nhiên, dai và giòn; nấu canh với gà, ngan đen hay xào với rau cải đều ngon.
Bình minh trên những giàn phơi miến dong ở Húc Động (Ảnh: Cường Pin, Facebook)
Tên tuổi lớn nhất là miến dong của Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu, nhà máy ở xã Lục Hồn (vùng Đồng Tâm cũ), liên kết với hơn 500 hộ trồng dong trên hơn 60 ha. Sản phẩm đạt OCOP 4 sao từ năm 2017, được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia tháng 5/2025, là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia năm 2025, và tháng 3/2026 xuất lô đầu tiên 5,5 tấn sang Nhật Bản. Ngoài ra còn nhiều hợp tác xã và hộ gia đình làm miến ở Húc Động, Lục Hồn, mỗi nơi một nhãn riêng.
Công nhân tráng miến dong trong xưởng sản xuất ở Bình Liêu (Ảnh: Cường Pin, Facebook)
Mẹo mua: miến khô nhẹ, để được lâu, dễ mang theo xe khách; chọn gói có nhãn, ghi rõ cơ sở sản xuất. Muốn ăn thử trước khi mua, gọi một bát miến nấu ở chợ phiên hay trong quán ở trung tâm.
Dầu sở: dầu ăn của rừng sở
Cây sở nở hoa trắng tháng 12, kết quả, và mùa thu năm sau (khoảng tháng 9 – 11) bà con hái quả, tách hạt, ép lấy dầu. Dầu sở thơm, bùi, là thứ dầu ăn quen thuộc của nhiều nhà vùng cao; bã sở dùng bón ruộng, vỏ quả phơi khô làm củi. Ở Hoành Mô có Hợp tác xã Phát Triển Xanh (thôn Đồng Thanh) thu mua hạt và ép dầu; theo báo chí những năm 2021 – 2023, dầu sở bán khoảng 300.000 – 400.000đ một lít.
Quả sở trên cành, nguyên liệu ép dầu sở (Ảnh: Sưu tầm)
Dầu sở nên mua chai thủy tinh có nắp kín, bọc kỹ khi mang đi xa. Muốn xem cây sở, ghé đồi hoa sở mùa hoa tháng 12.
Mật ong rừng
Rừng Bình Liêu có nhiều cây cho hoa như hồi, sở, quế, trám, thông, nên mật ở đây được nhiều người tìm mua. Theo báo chí năm 2020, cả vùng có khoảng 2.700 tổ ong, cho hơn 12.000 lít mật mỗi năm; Hợp tác xã Hợp Tiến ở thôn Pắc Liềng (Tình Húc cũ, nay thuộc xã Bình Liêu) nuôi hơn 600 tổ, sản phẩm "Mật ong rừng Bình Liêu" đạt OCOP 3 sao. Ở chợ phiên, bà con cũng mang mật nhà làm xuống bán.
Gian hàng OCOP với mật ong, bánh lá và nông sản Bình Liêu ở Hội Soóng Cọ 2026 (Ảnh: Quảng Ninh Ăn - Chơi 24/7)
Hồi, quế, thảo quả và lâm sản
Đi chợ phiên Bình Liêu sẽ thấy những bao hồi khô, bó quế, thảo quả, măng khô, nấm, rau rừng và các loại lá thuốc. Đây là những thứ bà con trồng, hái quanh năm trên nương, trong rừng; vỏ quế còn là mặt hàng xuất qua cửa khẩu Hoành Mô. Gia vị khô nhẹ, để được lâu, hợp làm quà.
Bánh của bà con các dân tộc
Mỗi dân tộc có những thứ bánh riêng: bánh ngải dẻo, thơm mùi lá ngải, nhân vừng hoặc lạc; bánh coóc mò của người Tày gói lá dong, nhọn như chiếc sừng bò; bánh chưng dài của người Sán Chỉ ngày Tết; xôi nhuộm màu lá rừng. Ở các gian OCOP trong ngày hội còn có bánh gật gù và nhiều loại bánh lá. Bánh tươi chỉ để được vài ngày, nên mua trước hôm về, giữ nơi thoáng mát.
Trái cây theo mùa
Cuối tháng 4, mận trong các vườn ở Hoành Mô chín đỏ, vàng; ghé vườn mua tận nơi là món quà rất "Bình Liêu" cho người ở nhà. Mùa hoa mận (khoảng tháng 2) và mùa mận chín đều là dịp đẹp để đi.
Hai giỏ mận vừa hái dưới cổng vườn mận ở thôn Cửa Khẩu, Hoành Mô (Ảnh: Homestay Hoàng Sằn)
Rượu men lá
Rượu nấu bằng men làm từ lá rừng là thứ đồ uống quen thuộc trong những cuộc gặp ở chợ phiên, đám cưới, ngày hội. Nếu mua về, chọn can, chai có nắp chắc; và nhớ uống vừa phải nếu sau đó còn đi xe đường đèo.
Đồ thêu, thổ cẩm
Phụ nữ Dao Thanh Phán thêu bất cứ khi nào rảnh tay. Những miếng vải thêu, túi, khăn, dây lưng bán ở chợ phiên và chợ vùng cao trong các ngày hội là món quà mang được cả câu chuyện của người làm ra. Mua của chính người thêu là cách tốt nhất để ủng hộ những người còn giữ nghề; hỏi giá trước khi mua. Tìm hiểu thêm về trang phục từng dân tộc ở bài Người Tày, Dao, Sán Chỉ ở Bình Liêu.
Bà con bày vải vóc, đồ thêu ở chợ vùng cao trong Hội Soóng Cọ 2026 (Ảnh: Quảng Ninh Ăn - Chơi 24/7)
Những món chỉ ăn được tại chỗ
Có những thứ không mang về được, chỉ có thể ăn ngay ở Bình Liêu: phở xào chợ Đồng Văn (khách tự đi chợ chọn thịt, rau rồi mang về quán xào), phở tráng tay buổi sáng, ngan đen luộc chấm gừng, sả, hay mâm gà bản, lợn bản bên suối ở A Chóng. Các quán ăn khác có ở mục Ẩm thực Bình Liêu.
Mua quà ở đâu?
- Chợ phiên Bình Liêu: họp sáng Chủ nhật ở trung tâm xã Bình Liêu, đông nhất khoảng 6 – 10 giờ. Đủ cả miến, mật ong, gia vị, lâm sản, bánh, rượu men lá, đồ thêu.
- Chợ Đồng Văn: chợ dưới chân núi Cao Ba Lanh, xã Hoành Mô, đông nhất sáng phiên cuối tuần, nhiều bà con người Dao xuống chợ.
- Gian hàng OCOP trong các ngày hội: Hội Soóng Cọ năm 2026 có 24 gian hàng OCOP; lễ hội đình Lục Nà, Hội Mùa vàng, Hội hoa Sở đều có không gian sản phẩm địa phương.
- Cơ sở sản xuất và cửa hàng ở trung tâm: miến dong, dầu sở, mật ong có tem nhãn bán ở các quầy đặc sản trong trung tâm Bình Liêu và tại chính cơ sở làm ra.
- Nhờ chủ homestay: hỏi chủ nhà về người làm miến, ép dầu, nuôi ong trong bản; xem danh sách ở mục Lưu trú.
Miến dong, nông sản bày bán ở gian hàng trong Hội Soóng Cọ 2026 (Ảnh: Quảng Ninh Ăn - Chơi 24/7)
Mùa nào mua gì?
- Cuối năm, những ngày hanh khô: mùa phơi miến dong; tháng 12 hoa sở nở, có thể xem rừng sở rồi mua dầu.
- Tháng 2: Tết, bánh chưng, bánh lá các loại; hoa mận.
- Cuối tháng 4: mận chín.
- Tháng 9 – 11: mùa hái quả sở; gạo nếp mới sau mùa gặt.
- Quanh năm: miến khô, mật ong, hồi, quế, gia vị, đồ thêu.
Chọn thời điểm đi theo mùa xem ở Đi Bình Liêu tháng nào đẹp; kinh nghiệm chung cho chuyến đi có ở Kinh nghiệm du lịch Bình Liêu.
Mẹo mang quà về
- Đi xe khách thì ưu tiên đồ khô, nhẹ: miến, hồi, quế, mật ong chai nhỏ.
- Chai dầu sở, mật ong, rượu: bọc kỹ, để đứng, không để chung với quần áo.
- Bánh tươi, trái cây: mua trước hôm về, để nơi thoáng.
- Hàng có tem nhãn, OCOP thì dễ biết nguồn gốc; mua ở chợ thì hỏi người bán làm ở bản nào.
Câu hỏi thường gặp
Đi Bình Liêu nên mua gì làm quà?
Miến dong là món nổi tiếng nhất; ngoài ra có dầu sở, mật ong rừng, hồi, quế, măng khô, bánh ngải, rượu men lá, mận chín cuối tháng 4 và đồ thêu của người Dao, Sán Chỉ.
Miến dong Bình Liêu có gì đặc biệt?
Làm từ bột củ dong riềng trồng ở Bình Liêu, phơi nắng mùa hanh khô cuối năm; sợi màu xanh xám tự nhiên, dai, giòn. Miến dong của Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia năm 2025.
Mua miến dong, dầu sở ở đâu?
Ở chợ phiên Bình Liêu sáng Chủ nhật, các cửa hàng đặc sản ở trung tâm, gian hàng OCOP trong các ngày hội, hoặc nhờ chủ homestay đặt từ cơ sở trong bản.
Dầu sở là gì?
Dầu ăn ép từ hạt cây sở, loài cây nở hoa trắng tháng 12 ở Bình Liêu; quả sở thu hoạch khoảng tháng 9 – 11. Dầu thơm, bùi, là dầu ăn quen thuộc của nhiều nhà vùng cao.
Chợ phiên Bình Liêu họp ngày nào?
Sáng Chủ nhật hằng tuần ở trung tâm xã Bình Liêu, đông nhất khoảng 6 – 10 giờ.
Ảnh trong bài: Cường Pin, Quảng Ninh Ăn - Chơi 24/7, Homestay Hoàng Sằn; ảnh nào có bài gốc thì đường dẫn ghi dưới ảnh. Thông tin tổng hợp từ Tạp chí Công Thương, Báo Quảng Ninh, VnBusiness và các bài trên dulichbinhlieu.org; giá dầu sở là mức báo chí ghi những năm 2021 – 2023, giá hiện tại nên hỏi lại khi mua.
Cập nhật lần cuối: