Ngày hội Kiêng Gió 2027

Giao lưu văn nghệ Hội Kiêng gió xã Hoành Mô năm 2026 (Ảnh: Sưu tầm)

Ngày cả bản rời nhà để đón gió

Có một ngày trong năm, người Dao Thanh Phán ở vùng biên Bình Liêu rời nhà từ sáng sớm, để nhà trống cho thần Gió vào. Đó là ngày 4 tháng 4 âm lịch, ngày Kiêng gió, tiếng Dao gọi là "Mì seèng phẩy hây dảo". Người ta tin rằng chỉ khi trong nhà không còn ai, thần Gió mới vào được, mang đi những rủi ro, phiền muộn còn sót lại của năm cũ, làm sạch không khí và đem đến cho gia đình sự ấm no, sung túc.

Năm 2027, ngày 4 tháng 4 âm lịch rơi vào Chủ nhật 9/5/2027. Theo lệ những năm gần đây, hội thường kéo dài 2 – 3 ngày, kết thúc đúng ngày 4/4 âm lịch, nên hội năm 2027 nhiều khả năng diễn ra khoảng 8 – 9/5/2027 tại xã Hoành Mô. Lịch chính thức sẽ được cập nhật khi UBND xã công bố.

Phụ nữ Dao Thanh Phán thi thêu trong ngày hội (Ảnh: Sưu tầm)

Tục kiêng gió của người Dao Thanh Phán

Tục kiêng gió bắt nguồn từ phong tục tránh thú rừng, thiên tai và cầu mùa màng bội thu của đồng bào Dao Thanh Phán. Trong ngày này, không ai lên nương, ra ruộng hay cuốc đất, vì người ta quan niệm làm việc gì vào hôm ấy thì thần Gió cũng xô đổ, chẳng thành quả. Thay vào đó, cả nhà ra những nơi thoáng mát như bìa rừng, ven suối, chân thác, đi thăm bà con, bạn bè, ngồi thêu thùa, bàn chuyện mùa vụ, mời nhau chén rượu và hát cho nhau nghe những làn điệu quê hương.

Và vì cả bản đều rời nhà, ngày Kiêng gió cũng thành ngày đi chợ. Từ xưa, chợ phiên hôm ấy được gọi là "chợ tình Đồng Văn": nơi trai gái tìm hiểu, kết duyên, và cũng là nơi những mối tình dang dở có dịp gặp lại nhau, mỗi năm chỉ một lần. Người già đi chợ mua sắm đồ dùng cho mùa vụ, các cô gái đi chợ trong bộ áo đẹp nhất.

Chợ phiên ngày Kiêng gió (Ảnh: Sưu tầm)

Phụ nữ Dao bày hàng ở chợ ngày hội (Ảnh: Sưu tầm)

Trước đây hội chỉ có người Dao tham gia, do các bản tự tổ chức. Từ năm 2009, chính quyền địa phương bắt đầu tổ chức thành ngày hội văn hóa của cả xã Đồng Văn; nhiều năm hội nằm trong chuỗi Ngày hội Văn hóa – Thể thao các dân tộc huyện Bình Liêu. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, xã Đồng Văn nhập vào xã Hoành Mô, và từ năm 2026 hội mang tên Hội Kiêng gió xã Hoành Mô.

Hội Kiêng gió xã Đồng Văn năm 2024 (Ảnh: Sưu tầm)

Ngày hội Kiêng gió năm 2018, khi hội còn tổ chức ở xã Đồng Văn (Ảnh: Sưu tầm)

Sắc đỏ của người Dao Thanh Phán

Đến hội Kiêng gió là đến với một biển sắc đỏ. Phụ nữ Dao Thanh Phán đội mũ đỏ cao, trang phục thêu tay kín hoa văn ở vạt áo, gấu quần. Trong hội luôn có phần thi và trình diễn thêu, nơi du khách có thể ngồi xem từng mũi kim, hoặc ngồi xuống tập thêu cùng các chị.

Hoa văn thêu tay trên trang phục Dao Thanh Phán (Ảnh: Sưu tầm)

Thêu thổ cẩm trên sân khấu Hội Kiêng gió (Ảnh: Sưu tầm)

Hội Kiêng gió Hoành Mô 2026

Năm 2026, hội diễn ra trong hai ngày 19 – 20/5 (3 – 4/4 âm lịch) tại Nhà văn hóa Hữu nghị Việt – Trung, thôn Khu Chợ, xã Hoành Mô, với chủ đề "Giữ hồn văn hóa – Kết nối biên cương – Lan tỏa giá trị truyền thống". Lễ khai mạc lúc 9h ngày 20/5, đúng ngày 4/4 âm lịch.

Tiết mục văn nghệ của các thôn bản (Ảnh: Sưu tầm)

Năm nay, lần đầu hội có thi xào phở giữa các hộ kinh doanh trong xã, món ăn đã gắn với tên tuổi Bình Liêu. Hội thi ẩm thực của 22 thôn, bản mang đến những mâm cỗ bày đủ món của người Dao, Tày, Sán Chỉ. Hội cũng là dịp xã giới thiệu di tích lịch sử – danh thắng cấp tỉnh Cao Ba Lanh, công bố 26 cây được công nhận Cây Di sản Việt Nam, và quảng bá chương trình "Đêm trăng Cao Ly" vào ngày rằm hằng tháng trên đỉnh Cao Ly.

Phụ nữ Dao Thanh Phán bên mâm dự thi ẩm thực (Ảnh: Sưu tầm)

Món ăn trong hội thi ẩm thực của các thôn bản (Ảnh: Sưu tầm)

Mâm cỗ truyền thống dự thi (Ảnh: Sưu tầm)

Những năm trước, hội còn có trích đoạn lễ cấp sắc và thổi kèn đám cưới của người Dao, thi bóng bàn, chọi chim họa mi, ném còn, bắn nỏ. Hát Pả Dung và hát Then vẫn luôn có mặt trong phần văn nghệ.

Kinh nghiệm đi hội

Nên đến từ sáng sớm ngày 4/4 âm lịch để kịp không khí chợ phiên, lúc người Dao từ các bản đổ về đông nhất. Trời tháng 5 ở vùng cao hay mưa rào, mang theo áo mưa và giày bám đường. Khi muốn chụp ảnh chân dung, nên hỏi ý người được chụp trước.

Hoành Mô là xã biên giới, có thể kết hợp tham quan cửa khẩu Hoành Mô, leo núi Cao Ba Lanh, cắm trại ngắm trăng trên núi Cao Ly nếu đi vào dịp rằm, hoặc ghé thác Sông Moóc. Trước đó vài tuần còn có Ngày hội Soóng Cọ của người Sán Chỉ ở xã Bình Liêu.

Thông tin cần biết

Ảnh trong bài: Sưu tầm (Hội Kiêng gió 2026 và các năm trước). Thông tin tổng hợp từ thông báo của UBND xã Hoành Mô, các bài đăng trên Facebook, Báo Văn hóa, Việt Nam News, Cổng thông tin huyện Bình Liêu. Cập nhật ngày 24/10/2026.