Đỉnh Cao Xiêm
Bước chân cuối cùng luôn là bước nặng nhất. Hơi thở dồn dập, bắp chân căng cứng, mồ hôi thấm qua lớp áo dù gió trên đỉnh lạnh buốt. Rồi bất chợt, con dốc kết thúc. Trước mặt bạn là một cột mốc trắng khắc dòng chữ "Cao Xiêm 1.429 m", và xung quanh, không còn gì cao hơn chỗ bạn đang đứng. Dưới chân là biển mây, là những dãy núi xanh thẫm nối nhau tới tận chân trời, là cả vùng biên Bình Liêu thu nhỏ như một tấm bản đồ. Bạn vừa đứng trên nóc nhà của Quảng Ninh.
Đỉnh Cao Xiêm và biển mây lúc bình minh (Ảnh: Sưu tầm)
Nóc nhà của Quảng Ninh
Cao Xiêm cao 1.429 m so với mực nước biển, là đỉnh núi cao nhất tỉnh Quảng Ninh. Người địa phương còn gọi đỉnh núi bằng những cái tên khác như Khau Khoang hay Cột Cờ. Đỉnh núi nằm ở xã Lục Hồn, giữa vùng núi biên giới Bình Liêu, và theo nhiều tài liệu thì thuộc khối núi Cao Ly rộng lớn với tám đỉnh cao trên 1.000 m. Một số bài viết cũ từng ghi độ cao 1.330 m, nhưng con số được dùng thống nhất hiện nay là 1.429 m.
Ở độ cao ấy, khí hậu trên đỉnh Cao Xiêm khác hẳn dưới xuôi. Nhiệt độ thường thấp hơn trung tâm Bình Liêu khoảng 4 °C, gió thổi gần như quanh năm, và mây có thể ùa đến bất cứ lúc nào. Chính sự khắc nghiệt ấy đã giữ cho Cao Xiêm một vẻ hoang sơ: rừng hồi, rừng thông xanh mướt ở lưng chừng núi, đồi cỏ trải dài tít tắp phía trên, và những bãi đá lổn nhổn trên sống núi gần đỉnh.
Sống núi phủ cỏ xanh và những khối đá trên đường lên đỉnh (Ảnh: Sưu tầm)
Hành trình 2,5 km lên nóc nhà
Cung đường phổ biến nhất hiện nay xuất phát từ rừng thông Cao Xiêm, dài khoảng 2,5 km tới đỉnh. Người khỏe đi mất chừng 90 phút, người đi chậm vừa đi vừa chụp ảnh thì khoảng 2 tiếng. Nếu xuất phát từ chân núi xa hơn, quãng đường có thể lên tới khoảng 7 km mỗi chiều và mất 2 – 3 tiếng, phù hợp với những ai muốn trekking trọn ngày.
Hành trình được chia thành từng chặng, mỗi chặng một khung cảnh:
- Rừng thông: điểm xuất phát mát rượi, thảm lá thông dày dưới chân, nắng xuyên qua tán cây thành từng vệt.
- Rừng hồi: mùi hương hồi thoang thoảng trong không khí. Bình Liêu là xứ sở của hồi, và đi qua cánh rừng này, bạn sẽ hiểu vì sao bà con nơi đây gắn bó với loại cây ấy.
- Đồi Cỏ Cao: rừng thưa dần, mở ra những triền cỏ rộng mênh mông. Đây là đoạn đẹp nhất để dừng chân, ngồi nghỉ và nhìn lại con đường mình vừa đi qua.
- Săn Mây: những đoạn dốc cuối men theo sống núi. Mây thường dâng lên từ thung lũng, cuốn qua chân người, rồi tan ra khi nắng lên.
- Đỉnh Cao Xiêm: cột mốc trắng ghi độ cao 1.429 m, cùng sàn gỗ ngắm cảnh để du khách đứng nhìn toàn cảnh vùng biên.
Cây cô độc giữa đồi cỏ, một điểm dừng chân quen thuộc trên đường lên đỉnh (Ảnh: Sưu tầm)
Đường lên chủ yếu là lối mòn men theo sườn núi, có đoạn bằng phẳng dễ đi, có đoạn dốc đứng phải vừa đi vừa vịn cỏ, vịn đá. Cảnh sắc thay đổi liên tục, lúc mờ ảo trong mây, lúc lại bừng sáng khi gió thổi tan sương. Nhiều người đã đi kể rằng chính sự đổi thay ấy khiến họ quên mệt: mỗi khúc quanh là một bức tranh mới.
Khoảnh khắc trên đỉnh
Đỉnh Cao Xiêm không rộng. Cột mốc ghi độ cao đứng giữa một sàn gỗ ngắm cảnh hình tròn, xung quanh là cỏ và đá. Nhưng cảm giác đứng ở đó thì rộng lớn vô cùng. Những ngày trời trong, bạn có thể nhìn bao quát cả vùng Bình Liêu với thung lũng, bản làng, ruộng bậc thang, và những dãy núi biên giới chạy dài. Những ngày mây xuống, đỉnh núi trở thành một hòn đảo nhỏ giữa đại dương trắng xóa.
Cột mốc Cao Xiêm và sàn gỗ ngắm cảnh giữa biển mây (Ảnh: Sưu tầm)
Bình minh là thời khắc đẹp nhất. Những người cắm trại qua đêm thường dậy từ 4 giờ sáng, đi bộ đoạn cuối lên đỉnh để kịp lúc mặt trời nhô lên. Ánh nắng đầu tiên chiếu xiên qua biển mây, nhuộm hồng cả một vùng trời, và cái lạnh của đêm qua bỗng chốc tan biến. Đứng dang tay giữa khoảnh khắc ấy, nhiều người bảo họ chưa bao giờ thấy mình nhỏ bé và tự do đến thế.
Dang tay đón bình minh trên nóc nhà Quảng Ninh (Ảnh: Sưu tầm)
Những ngày mây phủ, cột mốc trên đỉnh như lơ lửng giữa trời (Ảnh: Sưu tầm)
Giải trekking "Chinh phục đỉnh Cao Xiêm"
Cao Xiêm không chỉ là nơi của những nhóm phượt lặng lẽ. Mỗi mùa thu, ngọn núi lại rộn ràng với giải trekking "Chinh phục đỉnh Cao Xiêm – Camping đón Mùa vàng" do xã Lục Hồn tổ chức, nằm trong chuỗi sự kiện Hội Mùa vàng.
Năm 2026, giải diễn ra sáng 17/10 với gần 700 vận động viên thuộc 10 đoàn: cán bộ, giáo viên, học sinh, người dân các thôn, câu lạc bộ trekking, công ty lữ hành và cả du khách. Cung đường thi đấu dài khoảng 2,5 km, xuất phát từ rừng thông Cao Xiêm, đi qua các trạm Rừng Hồi, Đồi Cỏ Cao, Săn Mây và về đích trên đỉnh. Giải chia thành nội dung cá nhân nam, cá nhân nữ và đồng đội hỗn hợp. Giải nhất đồng đội năm nay thuộc về đoàn Trường Tiểu học và THCS Hoành Mô, giải nhì là đoàn Trẻ Húc Động, giải ba là Trường THPT Bình Liêu.
Các vận động viên vượt đường rừng trong giải "Chinh phục đỉnh Cao Xiêm" (Ảnh: Sưu tầm)
Cờ đỏ và áo thi đấu rải khắp triền cỏ lên đỉnh (Ảnh: Sưu tầm)
Ngày thi là ngày cả triền núi đổi màu. Áo thi đấu sặc sỡ, cờ đỏ phấp phới, tiếng hò reo cổ vũ vang khắp sườn đồi. Những em học sinh người Dao, người Sán Chỉ quen đường núi băng băng vượt dốc, bên cạnh là những du khách thành phố thở dốc nhưng vẫn cười tươi. Khi về đích, mọi người cùng nhau chụp ảnh lưu niệm bên cột mốc, bắt tay, ôm nhau, và để lại phía sau cả một buổi sáng đầy năng lượng.
Niềm vui chạm đỉnh của những người về đích (Ảnh: Sưu tầm)
Cắm trại và đêm lửa trên núi
Với nhiều người, lên Cao Xiêm mà không ngủ lại một đêm thì chưa trọn vẹn. Những bãi cỏ rộng trên sống núi là nơi lý tưởng để dựng lều, ngắm hoàng hôn buông xuống thung lũng, và đón bình minh ngay trước cửa lều. Trong những dịp hội, các đoàn cắm trại có thể lên tới hàng chục lều, xếp thành dãy dài trên triền núi.
Khu cắm trại trải dài trên triền cỏ Cao Xiêm (Ảnh: Sưu tầm)
Khi đêm xuống, lửa trại được nhóm lên. Tiếng đàn tính, câu hát Then của người Tày vang giữa núi rừng, rồi cả người dân lẫn du khách nắm tay nhau nhảy quanh đống lửa. Trên đầu là bầu trời đầy sao, xung quanh là bóng núi đen thẫm, và ở giữa là ánh lửa bập bùng sưởi ấm những con người vừa mới quen.
Hát Then, đàn tính bên lửa trại giữa núi rừng (Ảnh: Sưu tầm)
Nắm tay nhau nhảy quanh đống lửa trong đêm trên núi (Ảnh: Sưu tầm)
Khu lều sáng đèn giữa màn đêm trên núi (Ảnh: Sưu tầm)
Kinh nghiệm chinh phục Cao Xiêm
- Thời điểm đẹp nhất: từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau, trời mát và nhiều ngày có biển mây. Mùa hè nắng gắt, đường lên dễ làm mất sức hơn. Tháng 10 còn có thể kết hợp với Hội Mùa vàng Lục Hồn và giải trekking.
- Thể lực: cung 2,5 km phù hợp với người có sức khỏe bình thường, chịu khó đi chậm. Nếu chưa quen leo núi, hãy chia nhỏ quãng đường, nghỉ ở Đồi Cỏ Cao trước khi lên những dốc cuối.
- Trang bị: giày trekking đế bám, gậy leo núi nếu có, áo khoác gió, áo mưa mỏng, mũ, kem chống nắng, đèn pin nếu đi sớm hoặc cắm trại.
- Nước và đồ ăn: trên núi không có hàng quán, mang theo đủ nước, đồ ăn nhẹ. Cắm trại thì tự túc lều, bạt và tư trang.
- Người dẫn đường: lần đầu lên núi nên đi cùng người địa phương hoặc nhóm có kinh nghiệm; mây mù có thể làm mất phương hướng rất nhanh.
- Giữ núi sạch: mang rác xuống núi, chỉ đốt lửa ở nơi cho phép và dập tắt hoàn toàn trước khi rời đi.
Lá cờ Tổ quốc tung bay trên nóc nhà Quảng Ninh (Ảnh: Sưu tầm)
Kết hợp gì khi đến Cao Xiêm
Cao Xiêm nằm giữa vùng ruộng bậc thang Lục Hồn, nên mùa đẹp nhất để lên đỉnh cũng chính là mùa lúa chín. Hãy dành một ngày dạo các thôn Cao Thắng, Ngàn Vàng, Ngàn Mèo để ngắm ruộng vàng, ghé Hội Mùa vàng Lục Hồn nếu đi vào tháng 10, tháng 11. Gần đó còn có núi Cao Ly để cắm trại săn mây, núi Cao Ba Lanh với bãi đá và đồi lau hồng, và sống lưng khủng long, cột mốc 1305 trên đường biên.
Chỗ ngủ tham khảo tại Lưu trú Bình Liêu, quán ăn ở Ẩm thực Bình Liêu. Muốn có một hành trình trọn vẹn cả tuần, kết hợp trekking Cao Xiêm với hai ngày hội Mùa vàng, xem tour Hội Mùa vàng Bình Liêu 7 ngày 6 đêm.
Leo lên nóc nhà của một tỉnh không phải là kỳ tích gì lớn lao. Nhưng khi đứng trên đỉnh Cao Xiêm, giữa gió lộng và mây bay, nhìn xuống con đường mình vừa đi qua, bạn sẽ thấy mỗi bước chân đều xứng đáng.
