Những năm qua, cùng với sự phát triển kinh tế huyện Bình Liêu đã quan tâm chú trọng phát triển văn hóa, nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho người dân. Đặc biệt, Huyện coi việc xây dựng đời sống văn hóa tiên tiến, giàu bản sắc văn hóa dân tộc là nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo quốc phòng an ninh của huyện, góp phần củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, khơi dậy, lưu giữ, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống.
Bình Liêu là huyện vùng cao, biên giới nằm ở phía Đông bắc của tỉnh Quảng Ninh, toàn huyện có 7 xã, thị trấn, 86 thôn, bản, khu phố với trên 94% là đồng bào dân tộc thiểu số, huyện Bình Liêu đang sở hữu những giá trị văn hóa truyền thống vô cùng đa dạng, đặc sắc. Đảng bộ Nhân dân các dân tộc huyện luôn phát huy truyền thống đoàn kết, xây dựng quê hương giàu đẹp, giữ gìn bảo tồn và phát triển bản sắc văn hóa dân tộc; phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” luôn được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của các cấp ủy, chính quyền địa phương; sự phối hợp chặt chẽ của các ban ngành đoàn thể; Nhân dân các dân tộc luôn đoàn kết, tích cực xây dựng đời sống văn hóa gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc. Nhờ đó, công tác xây dựng các thiết chế văn hóa và nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa – thể thao cơ sở được chú trọng đầu tư về cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động văn hóa xã hội. Đến nay, 68 thôn, bản, khu phố đều có nhà văn hóa. Phong trào xây dựng gia đình văn hóa đã trở thành phong trào nòng cốt, toàn huyện hiện có 6.954/7.312 gia đình được công nhận gia đình văn hóa (đạt 95,1%). Các hoạt động văn hóa, thể dục thể thao được tổ chức tại các xã, thôn bản, đơn vị, cơ quan… tạo khí thế thi đua sôi nổi trong các gia đình, góp phần xây dựng gia đình văn hóa, phát huy những giá trị truyền thống văn hóa dân tộc.
Phong trào xây dựng thôn, bản văn hóa cũng đã được các xã, thị trấn quan tâm tập trung chỉ đạo thông qua việc xây dựng, ban hành, sửa đổi thay thế 86/86 hương ước, quy ước phù hợp với các khu dân cư sau khi sáp nhập các thôn, bản. Các quy ước, hương ước được đưa vào cuộc sống đã tăng cường hoạt động tự quản, xây dựng đời sống văn hóa trong từng thôn, bản, khu phố, góp phần chuyển tải các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với người dân. Đến nay, toàn huyện trên 97% thôn, bản, khu phố được công nhận khu phố văn hóa. Phong trào xây dựng cơ quan, đơn vị, trường học có nếp sống văn hóa từng bước được củng cố, quy chế dân chủ được mở rộng, vai trò của tổ chức, đoàn thể trong tổ chức được phát huy. Các tổ chức Đảng, đoàn thể trong cơ quan, đơn vị luôn được củng cố vững mạnh, xây dựng công sở sạch đẹp, nghiêm túc, ứng xử có văn hóa.
Phong trào thể dục thể thao ngày càng phát triển sâu rộng, thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia tập luyện. Các môn thể thao dân tộc được duy trì, phát huy như kéo co, đẩy gậy, ném còn, bắn nỏ… thường xuyên được tổ chức vào các dịp lễ tết, lễ hội. Hàng năm tổ chức các giải thi đấu thể thao tại huyện; thành lập và đưa đoàn đi thi đấu tại tỉnh đạt nhiều thành tích cao.
Cùng với việc xây dựng phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, công tác bảo tồn, phát huy và phát triển văn hóa đã được huyện quan tâm chú trọng. Ngày hội Văn hóa thể thao các dân tộc và các lễ hội truyền thống của các dân tộc được tổ chức hàng năm như: lễ hội đình Lục Nà, Hội Soóng cọ, Hội Kiêng gió, Hội hoa Sở, Hội Mùa vàng … Qua những hoạt động đó, tình đoàn kết cộng đồng các dân tộc ngày càng được thắt chặt; các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn và phát huy, góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng trong việc giữ gìn các giá trị văn hóa, kết hợp hài hòa giữa các yếu tố văn hóa truyền thống và yếu tố văn hóa mới, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Cùng với đó, Huyện còn dành nguồn lực thỏa đáng cho công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể đặc sắc của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn; xây dựng Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa tiêu biểu tộc người Tày Bình Liêu phục vụ phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; xây dựng Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa người Dao gắn với phát triển du lịch cộng đồng tại bản Sông Moóc, xã Đồng Văn giai đoạn 2022-2025, định hướng đến năm 2030; Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa người Sán Chỉ gắn với phát triển du lịch cộng đồng tại bản Lục Ngù, xã Húc Động giai đoạn 2022-2025, định hướng đến năm 2030.
Hát Soóng cọ giao duyên của người Sán Chỉ
Tới đây, huyện tổ chức Ngày hội Văn hóa – Thể thao các dân tộc huyện Bình Liêu năm 2023 diễn ra từ ngày 28/4 đến hết ngày 22/5 gồm chuỗi các hoạt động: khai mạc Ngày hội Văn hóa – Thể thao các dân tộc huyện Bình Liêu năm 2023; không gian Văn hóa - Ẩm thực Bình Liêu; các môn thể thao, trò chơi dân gian; chương trình văn hóa, văn nghệ; Hội Soóng cọ năm 2023 diễn ra từ ngày 29/4 đến 06/5 với các hoạt động giải bóng đá nữ Hội Soóng cọ, chương trình giao lưu hát đối đáp giao duyên người Sán Chỉ, Nghi lễ cầu may của người Sán Chỉ, trưng bày dụng cụ lao động sản xuất và hình ảnh về thiên nhiên, văn hóa con người xã Húc Động, đêm lửa traiij giao lưu hát Soóng cọ; Hội Kiêng gió 2023 diễn ra từ ngày 20/5 đến hết ngày 22/5 với các trò chơi dân gian và các môn thể thao dân tộc, chương trình khai Hội Kiêng gió, thi thêu, dệt trang phục dân tộc, chợ phiên ngày Kiêng gió…
Với những nỗ lực trong xây dựng đời sống văn hóa tiên tiến, giàu bản sắc văn hóa dân tộc, huyện Bình Liêu có bước chuyển biến nhất định, thuần phong mỹ tục và truyền thống tốt đẹp của các dân tộc được phát huy; nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội ngày càng được đồng bào hưởng ứng mạnh mẽ; đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân từng bước được cải thiện, góp phần xây dựng huyện Bình Liêu ngày càng giàu đẹp, văn minh, giàu bản sắc văn hóa, phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững./.
