Là địa phương có trên 96% dân số là đồng đồng bào dân tộc đã tạo nên một Bình Liêu đa sắc màu, mang bản sắc văn hóa đa dạng, phong phú. Tuy nhiên ở một số thôn, bản vùng sâu, vùng xa, người dân vẫn giữ một số phong tục, tập quán lạc hậu trong sinh hoạt, sản xuất. Chính vì vậy, việc xóa bỏ các phong tục tập quán, hủ tục lạc hậu đang là một trong những nhiệm vụ được huyện quan tâm triển khai thực hiện bằng nhiều giải pháp quyết liệt, mà trong đó có việc triển khai Nghị quyết số 19 của BTV HU về tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo tuyên truyền, vận động nhân dân xóa bỏ hủ tục, tập quán lạc hậu trên địa bàn huyện đến năm 2020, định hướng đến năm 2030…Qua đó, các hủ tục, tập quán lạc hậu trên địa bàn huyện đã dần được xóa bỏ; các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc được duy trì, phát huy.
Để NQ số 19 đi vào thực tiễn, HU đã xây dựng, kiện toàn Ban vận động tuyên truyền nhân dân xóa bỏ những hủ tục, tập quán lạc hậu, chỉ đạo các xã, thị trấn các cơ quan đẩy mạnh công tác tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước liên quan đến việc xóa bỏ tập quán lạc hậu, xây dựng, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Trên cơ sở các hướng dẫn, các xã, thị trấn tiến hành xây dựng kế hoạch hằng năm, cụ thể hóa Nghị quyết 19 vào tình hình của từng xã, thị trấn, lồng ghép vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch triển khai phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” hằng năm của đơn vị. Đồng tổ chức các hội nghị, tiến hành khảo sát, đánh giá tình hình thực tế những phong tục, hủ tục đang tồn tại trong các bộ phận dân cư của từng dân tộc trên địa bàn. Từ đó đưa ra các giải pháp, cách làm cũng như nội dung cần tập trung tuyên truyền, vận động. Qua đó, đã từng bước xóa bỏ các tập quán lạc hậu trong sinh hoạt và sản xuất. Điển hình như trong phát triển kinh tế, trên cơ sở phân tích tình hình thực tế và thói quen, tập quán canh tác của nhân dân, huyện đã chỉ đạo các cơ quan liên quan, các xã thị trấn tập trung tuyên truyền, vận động nhân dân từng bước xóa bỏ các tập quán lạc hậu trong phát triển sản xuất, chuyển đổi các hình thức canh tác lạc hậu, manh mún sang áp dụng khoa học kỹ thuật vào trồng trọt, sử dụng các giống mới vào gieo trồng cho năng suất, giá trị kinh tế cao, tham gia các dự án liên kết sản xuất. Bên cạnh đó, vận động nhân dân, nhất là lực lượng thanh niên thay đổi nhận thức, chủ động tìm kiếm việc làm trong các lĩnh vực phi nông nghiệp, mạnh dạn vay vốn ngân hàng chính sách xã hội huyện để lập nghiệp. Theo đó, trên địa bàn các xã, thị trấn nhiều người đã chủ động đi học nghề và tham gia làm việc tại các công ty, doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, chủ động mở cửa hàng kinh doanh dịch vụ, qua đó đã góp phần tăng thu nhập, cải thiện và nâng cao đời sống cho nhân dân.
Trong việc thực hiện giữ gìn vệ sinh môi trường, các cấp, các ngành đã triển khai nhiều giải pháp tuyên truyền, vận động nâng cao ý thức người dân trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường; đồng thời tổ chức phong trào “ngày chủ nhật xanh”, “ngày thứ bảy tình nguyện”, “5 không ba sạch”…từ đó ý thức của người dân tại nhiều nơi được nâng lên và có nhiều hoạt động sôi nổi, tích cực trong việc giữ gìn và bảo vệ môi trường.
Trong 4 năm qua, các xã, thị trấn đã tổ chức nhiều cuộc ra quân quét dọn đường làng, ngõ xóm, khơi thông cống rãnh, phát quang lề đường, trồng hoa, cây cảnh. Nhiều thôn, bản, khu dân cư đã duy trì tốt hoạt động quét dọn vệ sinh môi trường đường làng, ngõ xóm. Nhiều hộ gia đình xây dựng và duy trì tốt nề nếp dọn dẹp nhà cửa, hình thành thói quen thu gom và đổ rác đúng nơi quy định. Đặc biệt, nhiều hộ gia đình nông thôn đã không còn sử dụng hố phân sầu mà chủ động xây dựng nhà tắm, nhà tiêu hợp vệ sinh. Từ năm 2018 đến nay đã vận động được được 3.046 hộ gia đình xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh. Chủ động di rời chuồng trại ra xa nơi ở, tạo môi trường sống trong lành, sạch, đẹp.
Hiệu quả rõ nét nhất trong việc thực hiện Nghị quyết số 19 đó là các hủ tục, tập quán lạc hậu trong việc cưới, việc tang đã dần được xóa bỏ. Nếu như trước đây, việc tổ chức đám cưới diễn ra dài ngày, thủ tục thách cưới rườm rà, gia đình tổ chức đám cưới phải phát cho các hộ gia đình trong thôn mỗi nhân khẩu 02 miếng thịt lợn…thì nay đã không còn, thay vào đó, việc tổ chức đám cưới diễn ra gọn nhẹ, văn minh, tiết kiệm phù hợp với hoàn cảnh kinh tế, không còn các thủ tục thách cưới. Đặc biệt, việc tổ chức tang lễ đã có sự chuyển biến rõ nét, các gia đình có người chết đã không để thi hài trong nhà quá 48 giờ, không tổ chức đưa tang vào ban đêm, không ngồi ăn uống xung quanh quan tài, không rải tiền vàng lúc đưa tang.
Song song việc xóa bỏ các hủ tục, tập quán lạc hậu thì công tác bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống của dân tộc cũng được quan tâm, chú trọng. Hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao được quan tâm đầu tư và quản lý. 100% nhà văn hóa thôn, bản, khu phố được đầu tư cơ sở vật chất, đạt chuẩn theo quy định. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao được quan tâm tổ chức từ huyện đến cơ sở. Hoạt động của 55 câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ được duy trì tốt, đáp ứng nhu cầu giải trí tinh thần, phát huy tốt bản sắc văn hóa dân tộc. Đặc biệt, huyện đã mở các lớp hát then, đàn tính; các nhà trường cũng đưa hát then, đàn tính, hát pả dung vào để truyền dạy cho các em học sinh. Các môn thể thao dân tộc được đưa vào thi đấu trong các Lễ, hội.
Việc mặc trang phục dân tộc được các cơ quan, đơn vị, trường học duy trì thực hiện nghiêm túc theo quy định và đã làm lan tỏa ý thức gìn giữ trang phục dân tộc, niềm tự hào về các giá trị văn hóa truyền thống của người dân.
Sau 04 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 19 của BTV HU về tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo tuyên truyền, vận động nhân dân xóa bỏ hủ tục, tập quán lạc hậu trên địa bàn huyện đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, các hủ tục, tập quán lạc hậu trên địa bàn huyện đã dần được xóa bỏ, các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc được duy trì, phát huy, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân trên địa bàn từng bước được nâng lên, góp phần tích cực vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh trên địa bàn./.
