Thực hiện Nghị quyết số 17-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về “Xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Quảng Ninh trở thành nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh, bền vững”, xã Bình Liêu đã tạo chuyển biến mạnh mẽ và đồng bộ trên tất cả các lĩnh vực văn hóa – xã hội. Điều đáng ghi nhận là công tác xây dựng môi trường văn hóa, phát huy bản sắc các dân tộc, chăm lo phát triển con người được triển khai vừa có chiều sâu, vừa rộng khắp; trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự đổi thay của một địa phương miền núi, biên giới.
Bình Liêu là xã có đặc thù dân cư chủ yếu là đồng bào Tày, Dao, Sán Chỉ với tỷ lệ dân tộc thiểu số chiếm trên 92%. Xác định rõ quan điểm “con người là trung tâm của phát triển”, xã đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai nhiều giải pháp xây dựng văn hóa, nâng cao chất lượng đời sống tinh thần của nhân dân. Hệ thống văn bản, kế hoạch, chương trình hành động được ban hành kịp thời; các thôn, trường học, cơ quan, đơn vị đều cụ thể hóa nghị quyết gắn với nhiệm vụ thực tiễn. Công tác học tập, quán triệt Nghị quyết 17 được triển khai nghiêm túc, đạt tỷ lệ cao tạo sự thống nhất trong toàn hệ thống chính trị.
Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh bằng nhiều hình thức phù hợp với đặc thù dân cư miền núi: Hệ thống truyền thanh cơ sở, đội thông tin lưu động, cổng thông tin điện tử, mạng xã hội, pa-nô, áp-phích, băng-rôn… Nội dung tuyên truyền gắn với các dịp lễ hội, phong trào thi đua, chủ trương lớn của tỉnh và của xã. Nhiều hoạt động phối hợp với các cơ quan báo chí tỉnh, Trung ương được thực hiện, góp phần quảng bá đậm nét hình ảnh thiên nhiên, con người, văn hóa Bình Liêu.
Bình Liêu cũng là địa phương tích cực lan tỏa “Bộ quy tắc ứng xử trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh” và các chuẩn mực văn hóa trong cộng đồng. 100% cơ quan, đơn vị xây dựng quy tắc ứng xử; 100% trường học thực hiện tiêu chí văn hóa học đường. 35/35 thôn đạt danh hiệu thôn văn hóa; tỷ lệ gia đình văn hóa đạt 95,4%. Việc mặc trang phục truyền thống vào thứ hai, thứ sáu hàng tuần được duy trì trong cơ quan, trường học và ngày càng lan tỏa trong đời sống cộng đồng. Các hương ước, quy ước mới của thôn đều đưa nội dung giữ gìn bản sắc văn hóa, vệ sinh môi trường, nếp sống văn minh vào thực hiện, trở thành chuẩn mực chung.
Công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa được quan tâm đặc biệt. Bình Liêu hiện có ba di sản văn hóa phi vật thể quốc gia: Hát Soóng Cọ của người Sán Chỉ; Nghi lễ Then và Lễ cấp sắc của người Dao Thanh Y. Trong hai năm, nhiều lớp truyền dạy hát Then – đàn tính, Soóng Cọ được tổ chức cho học sinh và người dân; các câu lạc bộ văn nghệ dân gian được củng cố và mở rộng với 32 câu lạc bộ, hơn 845 hội viên hoạt động thường xuyên. Xã đã tổ chức Lễ công bố di sản Soóng Cọ; phối hợp triển khai hồ sơ đề nghị công nhận các di sản mới như: nghi lễ mừng cơm mới của người Tày, hội Kiêng Gió của người Dao Thanh Phán… Đồng thời, nhiều hoạt động khảo sát, nghiên cứu, hội thảo khoa học được tổ chức nhằm gìn giữ và phát huy giá trị di sản trong bối cảnh phát triển du lịch cộng đồng.
Các thiết chế văn hóa – thể thao trên địa bàn tiếp tục được đầu tư và vận hành hiệu quả. Nhà văn hóa xã Bình Liêu được khai thác tốt, trở thành nơi tổ chức các sự kiện chính trị, sinh hoạt văn hóa quy mô lớn. 100% nhà văn hóa thôn có cơ sở vật chất theo quy định; nhiều thôn có sân bóng chuyền hơi, cầu lông, dụng cụ thể thao ngoài trời phục vụ người dân. Hoạt động thể thao quần chúng diễn ra sôi nổi, đặc biệt là việc phát triển thương hiệu bóng đá nữ Sán Chỉ – sản phẩm thể thao văn hóa độc đáo của Bình Liêu.
Song song với đó, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa được xã triển khai mạnh mẽ. Toàn xã đã thành lập 35 tổ công nghệ số cộng đồng; 275 thành viên được đào tạo kỹ năng số; nhiều nội dung quảng bá văn hóa – du lịch được thực hiện trên nền tảng số. Mô hình “Bình dân học vụ số” được triển khai, góp phần giúp người dân tiếp cận dịch vụ công và kiến thức số thuận lợi hơn.
Không chỉ chú trọng bảo tồn văn hóa, Bình Liêu còn hướng tới tạo ra những sản phẩm văn hóa phục vụ phát triển du lịch – một hướng đi quan trọng trong Nghị quyết 17. Nhiều sản phẩm đặc sắc đang phát huy hiệu quả như chợ phiên Bình Liêu, Hội Soóng Cọ, bản văn hóa du lịch cộng đồng người Sán Chỉ, trải nghiệm thác Khe Vằn… Bình Liêu cũng là địa phương tham gia dự án của JICA về nâng cao năng lực cộng đồng dân tộc thiểu số tham gia hoạt động du lịch – mở ra hướng phát triển bền vững trong những năm tới.
Công tác giáo dục văn hóa, giáo dục truyền thống được triển khai đầy đủ: 100% học sinh được tiếp cận giáo dục nghệ thuật, giáo dục di sản; hơn 3.400 học sinh tham quan bảo tàng, di tích. Nhiều lớp năng khiếu hè như bóng đá, bơi, võ cổ truyền, hát then – đàn tính, múa dân gian được tổ chức, tạo sân chơi lành mạnh và góp phần bồi đắp bản sắc văn hóa cho thế hệ trẻ.
Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự hưởng ứng tích cực của nhân dân, Bình Liêu đang thực sự chuyển mình trong công cuộc gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống gắn với xây dựng con người Quảng Ninh thời kỳ mới. Những kết quả nổi bật trong hai năm triển khai Nghị quyết 17-NQ/TU là nền tảng quan trọng để xã tiếp tục phát triển văn hóa, xây dựng môi trường sống lành mạnh, giàu bản sắc, tạo nguồn lực nội sinh mạnh mẽ cho phát triển kinh tế – xã hội nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.
(Theo Báo Quảng Ninh)
