Vào tháng 4 (tháng 3 âm lịch), bà con ở huyện Bình Liêu lại đi “hái” trứng kiến để làm thành những món ăn vừa thơm ngon, vừa bổ dưỡng cho sức khỏe. Vì có nhiều chất dinh dưỡng nên nhiều người sợ bị dị ứng không dám thử, nhưng đây lại là món “khoái khẩu” của giới sành ăn. “Đặc sản” trứng kiến rừng không phải lúc nào cũng có mà chỉ có theo mùa (trứng rộ nhất là từ tháng 3 đến hết tháng 5 âm lịch) và khá hiếm, ít khi bày bán sẵn ngoài chợ.
Vừa qua, có dịp theo chân anh Doòng Cắm Sàu – Bí thư, Trưởng thôn Sam Quang, xã Đồng Tâm đi “hái” trứng kiến.
Anh Sàu cho biết “việc tìm trứng kiến khá vất vả vì phải cất công trèo lên thân cây to hoặc bụi rậm để lấy tổ kiến. Để tìm được một tổ kiến ngon và nhiều trứng phải lựa chọn những tổ màu đen bạc, tròn và to, còn những tổ đen sẫm và khô, trứng đã nở thành con. Trứng kiến càng trắng mọng sữa thì càng béo, ngậy, ngon. Nếu đi tìm trứng kiến nên đi vào ngày nắng, bởi ngày nắng dễ gõ kiến ra khỏi tổ, còn ngày mưa, kiến bết vào tổ, rất khó để lọc được trứng”.
Anh Sàu cho biết thêm: “Trứng kiến ngon tuyệt vời luôn, thơm, béo béo ngây ngậy nữa. Trứng kiến có thể làm nhiều món, như: trứng kiến xào, bánh trứng kiến, trộn trứng kiến với trứng gà hoặc thịt băm để rán…. Nhưng những người ăn không quen có thể bị dị ứng”.
Trứng kiến là trứng của loại kiến đen mà người Tày gọi là “tu lày”, có thân nhỏ, đuôi nhọn. Loại kiến này có tổ màu đen hình bầu dục được làm từ cây mục và bám chặt vào cành cây. Tùy vào kích thước của từng tổ mà số lượng trứng kiến nhiều hay ít. Trứng kiến lớn gần bằng hạt gạo tẻ, mẩy và tròn.
Để lấy được môt bữa trứng kiến ngon, tổ kiến sau khi được lấy xuống khỏi cây sẽ mất rất nhiều công đoạn. Tổ kiến sau khi được “hái” xuống, đợi đàn kiến bò bớt ra khỏi tổ, nếu tổ to sẽ chặt tổ kiến thành 3 đến 4 mảnh, rồi gõ nhẹ cho những quả trứng rơi khỏi tổ. Sau đó, dùng các cành cây nhỏ đặt xuống để đàn kiến bám vào rồi bỏ cành cây ra ngoài lọc lấy trứng. Sau khi tách xong trứng, dùng vải len, hoặc khăn mặt để lọc bỏ những mảnh vụn của tổ bị lẫn cùng trứng.
Trứng kiến sau khi làm sạch được bắc lên chảo để nấu theo sở thích của người ăn. Để thưởng thức món trứng kiến thêm đậm đà, béo, bùi và thơm nên dùng lá sau sau, lá vả,…để gói.
Thời gian này trứng kiến bắt đầu vào mùa. Đây cũng là lúc nhiều người dân trên địa bàn huyện Bình Liêu lên rừng tìm trứng kiến. Nếu ai muốn thưởng thức món “đặc sản” này thì đây sẽ là quãng thời gian lý tưởng để mỗi du khách khi đến Bình Liêu có thể trải nghiệm cùng người dân đi “hái” trứng kiến./.
